Οδοντιατρείο κλινικών εφαρμογών Laser

Τα Laser στην Οδοντιατρική

- Ιστοσελίδα Υγείας MEDVOI 365 (www.medvoi365.gr), 28/10/08
- Τοπικός Οδηγός «Ζω στη Νέα Ιωνία ......εδώ Ηράκλειο»-Έκδοση 2008

 

"Τα Laser στην Οδοντιατρική. Ένα απαλό "χάδι" στις ανάγκες του σύγχρονου ασθενούς"

Η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας απαιτεί και από εμάς να ακολουθούμε τους γρήγορους ρυθμούς τους και να παραμένουμε συνεχώς ενημερωμένοι για τις σύγχρονες εφαρμογές τους. Μετά από τις καταιγιστικές ανακαλύψεις και εξελίξεις του 20ού αιώνα, έχουμε μπει πια για τα καλά στον 21o, έναν αιώνα που οι Φυσικοί Επιστήμονες ανά τον κόσμο, έχουν χαρακτηρίσει σαν τον αιώνα των Lasers. Τί γνωρίζουμε όμως πραγματικά για τα Lasers; Οι περισσότεροι από εμάς, ίσως μόνο από όσα έχουμε δει σε ταινίες, ή από τα λίγα που έχουμε ακούσει από διαφημίσεις στην τηλεόραση, και γι’αυτό μερικές φορές αντιμετωπίζουμε τη λέξη αυτή με κάποια επιφύλαξη, ίσως ακόμα και με κάποια φοβία.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η λέξη L.A.S.E.R. είναι φτιαγμένη από τα αρχικά των λέξεων Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, δηλαδή, Ενίσχυση Φωτός με Εξαναγκασμένη Εκπομπή Ακτινοβολίας. Σε πιο απλά Ελληνικά, το κάθε Laser είναι ένα ενισχυμένο μονοχρωματικό φώς, με συγκεκριμένο μήκος κύματος, και μάλιστα όλα τα Lasers ανήκουν στο φάσμα της ορατής και κυρίως της υπέρυθρης περιοχής, και όχι στην βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία. Δηλαδή το Laser είναι μια συσκευή που όταν χρησιμοποιείται από εξειδικευμένο προσωπικό είναι εντελώς ακίνδυνη και τελείως φιλική για τον ασθενή, γιατί είναι μόνο ένα φώς!

Οι εφαρμογές των Lasers στην Οδοντιατρική είναι πολλές, και μπορούν να γίνουν με διάφορους τύπους Laser. Για να κάνουμε τα πράγματα πιο απλά, θα χωρίσουμε τα Lasers σε δύο γενικές κατηγορίες, αυτά των σκληρών ιστών, όπως είναι το Er:YAG Laser, το Er:YSGG Laser, και αυτά των μαλακών ιστών, όπως είναι το Nd:YAG Laser, το CO2 Laser, το διοδικό Laser και άλλα. Όλα τα είδη έχουν πολλές εφαρμογές, αλλά για να μην μακρηγορώ θα χρησιμοποιήσω μόνο τους δύο κυριότερους εκπρόσωπους της κάθε κατηγορίας, το Er:YAG Laser για τους σκληρούς ιστούς και το Nd:YAG Laser για τους μαλακούς ιστούς.

Στο Er:YAG Laser, το μήκος κύματος του παραγόμενου φωτός είναι 2940nm. Αυτό το μήκος κύματος έχει την ιδιότητα να απορροφάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το νερό, και σε αυτή ακριβώς την απορρόφηση οφείλει την κοπτική του ιδιότητα, γιατί όλοι οι σκληροί ιστοί που μας ενδιαφέρουν, όπως η τερηδόνα, η αδαμαντίνη(σμάλτο), η οδοντίνη, η τρυγία(πέτρα), το οστό ή ακόμα και οι μαλακοί ιστοί, περιέχουν νερό. Να μην ξεχνάμε ότι και το κυτταρικό τοίχωμα των μικροβίων περιέχει νερό. Δηλαδή όπου δρα το Laser, έχουμε και πλήρη αποστείρωση. Από την άλλη μεριά, αυτό το μήκος κύματος έχει πολύ μικρό βάθος απορρόφησης, μόλις 1mm, και για αυτόν τον λόγο η εκλυόμενη θερμότητα δεν γίνεται αντιληπτή από το νεύρο που βρίσκεται πιο κάτω. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι το Laser είναι τελείως ανώδυνο ή σχεδόν τελείως ανώδυνο. Έτσι με τη χρήση ενός τέτοιου Laser, ο ενοχλητικός τροχός, αλλά και η χρήση αναισθησίας τείνουν να γίνουν παρελθόν! Πρακτικά, σήμερα μπορούμε να κάνουμε σφραγίσματα με Laser χωρίς τροχό και χωρίς αναισθησία και φυσικά χωρίς πόνο! Και μάλιστα, επειδή το Laser προσφέρει και πολύ καλή αδροποίηση-κάτι που είναι απαραίτητο για ένα γερό και πολύ όμορφο άσπρο σφράγισμα-αυτό σημαίνει και πολύ μικρότερο σφράγισμα. Δηλαδή αφαιρούμε μόνο την τερηδονισμένη ουσία και κάνουμε το σφράγισμα, ενώ με τον παραδοσιακό τροχό πολλές φορές πρέπει να τροχίσουμε και γερό δόντι για να δώσουμε αυτό που λέμε σχήμα συγκράτησης, και να κάνουμε και χημική αδροποίηση για να κολλήσει το σφράγισμα. Και φυσικά να μην παραλείψουμε ότι ο ήχος του Laser δεν έχει καμιά σχέση με τον ενοχλητικό ήχο του τροχού.

Μια άλλη σημαντική εφαρμογή του Er:YAG Laser είναι στην Περιοδοντολογία. Από έναν απλό καθαρισμό, μέχρι τη χειρουργική θεραπεία της περιοδοντίτιδας ή της περιεμφυτευματίτιδας, το Laser προσφέρει θεαματικά αποτελέσματα μόνο με τη χρήση ενός πρίσματος, χωρίς την ανάγκη χειρουργικών εργαλείων και φυσικά χωρίς την ανάγκη χρήσης αναισθησίας, γιατί τις περισσότερες φορές η χρήση ενός απλού αναισθητικού spray, είναι αρκετή. Μάλιστα κάποιες εταιρείες Laser, έχουν ενσωματώσει ένα δεύτερο διαγνωστικό Laser, που εντοπίζει μόνο του την υποουλική τρυγία και δίνει αυτόματα την εντολή στο κυρίως Laser να την αφαιρέσει. Και εκτός από την αφαίρεση της υποουλικής τρυγίας, έχουμε και την άμεση αποστείρωση του θυλάκου, κάτι που καμιά άλλη συμβατική μέθοδος δεν μπορεί να προσφέρει. Σε συνδυασμό μάλιστα με ένα Laser μαλακών ιστών, όπως το Nd:YAG Laser που θα δούμε και παρακάτω, έχουμε μια θεαματική άμεση βελτίωση της κλινικής εικόνας, καθώς ένα άλλο πολύ σημαντικό πλεονέκτημα των Lasers είναι η ταχύτερη και πολλές φορές μεγαλύτερη αναπλαστική τους δράση σε σχέση με τα συμβατικά χειρουργικά εργαλεία. Για παράδειγμα, αν κάνουμε μια τομή με ένα Laser και δίπλα της μια δεύτερη ίδια τομή με ένα νυστέρι, η πρώτη σε 2 ημέρες θα είναι όπως θα είναι η δεύτερη μετά από 1 εβδομάδα ,δηλαδή θα επουλωθεί ταχύτερα, πολύ πιο ανώδυνα και χωρίς να αφήσει ουλή.

Και φυσικά δεν πρέπει να παραλείψουμε τις χειρουργικές εφαρμογές του Er:YAG Laser, καθώς όπως είπαμε και πιο πάνω, το μήκος κύματός του απορροφάται και από το οστό, καθώς και από τους μαλακούς ιστούς. Απλές ή πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις μπορούν πια να γίνουν αποκλειστικά με Laser σχεδόν αναίμακτα, και μερικές από αυτές χωρίς τη χρήση αναισθησίας, ή μόνο με τη χρήση ενός αναισθητικού spray. Αφαίρεση έγκλειστων δοντιών, κύστεων, όγκων, πλαστική οστού, προπροσθετική χειρουργική , αλλά και απλές χειρουργικές επεμβάσεις αποτελούν μερικές από τις ενδείξεις χρήσης των Laser . Σήμερα μάλιστα μπορεί να γίνει ακόμη και τοποθέτηση εμφυτευμάτων αποκλειστικά με Laser.

Ας περάσουμε όμως και στα Laser των μαλακών ιστών. Όπως προανέφερα θα χρησιμοποιήσω σαν παράδειγμα το Nd:YAG Laser, αλλά περίπου τα ίδια ισχύουν και για τους άλλους τύπους. Το μήκος κύματος του Nd:YAG Laser είναι 1064nm. Αυτό το μήκος κύματος απορροφάται σε μεγάλο βαθμό από την αιμοσφαιρίνη, αλλά και από διάφορες χρωστικές. Έχει μικρότερο δείκτη απορρόφησης στο νερό και μεγαλύτερο βάθος απορρόφησης, περίπου 3-4mm(ανάλογα με τον ιστό). Αυτές του οι ιδιότητες το κάνουν ένα εξαιρετικό, γρήγορο κοπτικό εργαλείο μαλακών ιστών και μάλιστα κυριολεκτικά αναίμακτο, λόγω του μεγάλου δείκτη απορρόφησης από την αιμοσφαιρίνη, δηλαδή από το αίμα. Επίσης λόγω του μεγάλου βάθους απορρόφησης προσφέρει πλήρη αποστείρωση και μάλιστα σε μεγάλο βάθος. Ας δούμε όμως τι εφαρμογές μπορούν να έχουν όλα αυτά μέσα σε ένα οδοντιατρείο. Πρώτα από όλα, χρησιμοποιείται άριστα στη χειρουργική των μαλακών ιστών, για πλαστικές επεμβάσεις, αφαίρεση βλαβών, λήψη ιστοτεμαχίων για ιστολογική εξέταση και άλλα. Μια από τις πιο εντυπωσιακές του εφαρμογές είναι στην καταπολέμηση της άφθας ή του έρπητα. Σχεδόν όλοι μας κάποια στιγμή αντιμετωπίσαμε κάποια από αυτές τις καταστάσεις που είναι αρκετά επώδυνες, διαρκούν περίπου 2 εβδομάδες και τα φάρμακα που παίρνουμε από το φαρμακείο συνήθως δεν έχουν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Με τη χρήση του Laser, αρκούν μερικά δευτερόλεπτα και οι βλάβες αυτές αποτελούν παρελθόν. Χωρίς την ανάγκη αναισθησίας, αρκούν μερικοί παλμοί από το Laser και η άφθα ή ο έρπητας θεραπεύονται, τα συμπτώματα εξαφανίζονται αμέσως και μετά από μία με δύο ημέρες δεν υπάρχει ούτε σημάδι στο σημείο της επέμβασης. Εξίσου εντυπωσιακή είναι και η αντιμετώπιση της περιστεφανίτιδας, μιας πάθησης που εμφανίζουν οι φρονιμίτες, όπου τα ούλα διογκώνονται και σχηματίζουν μια πολύ επώδυνη καλύπτρα και ο ασθενής δυσκολεύεται ακόμη και να ανοιγοκλείσει το στόμα και παραμένει πρησμένος και πονάει για δύο περίπου εβδομάδες. Καθώς η εκτομή της καλύπτρας παρέχει μόνο προσωρινά αποτελέσματα και η πάθηση συνήθως υποτροπιάζει και ξαναεμφανίζεται, η μόνη ουσιαστική μόνιμη θεραπεία είναι η εξαγωγή του δοντιού. Αυτό όμως αλλάζει με το Laser, καθώς η εκτομή της καλύπτρας γίνεται εύκολα, αναίμακτα, μόνο με τη χρήση ενός αναισθητικού spray, και λόγω της ταχύτερης, καλύτερης και μονιμότερης αναπλαστικής δράσης των Laser, έχει πολύ πιο μόνιμα αποτελέσματα και συνήθως η εξαγωγή του δοντιού αποφεύγεται. Φυσικά, το Nd:YAG Laser μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις, σε συνδυασμό βέβαια με ένα Laser σκληρών ιστών, όπως το Er:YAG Laser.

Μια άλλη πολύ σπουδαία εφαρμογή του Nd:YAG Laser είναι στον τομέα της καταπολέμησης των μικροβίων. Επειδή όπως είπαμε, όπου δρα η ακτίνα του Laser προκαλεί αποστείρωση και έχει και μεγάλο βάθος δράσης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην θεραπεία της περιοδοντίτιδας και της περιεμφυτευματίτιδας για την αποστείρωση και την ταχύτερη επούλωση των θυλάκων. Πολύ σημαντική είναι επίσης η συμβολή του στην Ενδοδοντία(δηλαδή στις απονευρώσεις), όπου ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο οδοντίατρος είναι να καταπολεμήσει τα μικρόβια που βρίσκονται μέσα στον ριζικό σωλήνα του δοντιού και κυρίως κάτω από αυτόν, στο περιρρίζιο, δηλαδή μέσα στο κόκαλο. Εδώ έρχεται να δώσει τη λύση το Laser, που λόγω του μεγάλου βάθους διείσδυσης προσφέρει πλήρη αποστείρωση σε όλον αυτό το δυσπροσπέλαστο χώρο. Έτσι η απονεύρωση μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε ένα μόνο ραντεβού και με απόλυτη ασφάλεια για το αποτέλεσμά της.

Τελευταίο άφησα κάτι λιγότερο ιατρικό, αλλά εξίσου σημαντικό στη σημερινή εποχή. Σε μια εποχή που οι συνθήκες απαιτούν ή και πολλές φορές επιβάλλουν την ανάγκη για ένα υγιές, όμορφο, λευκό χαμόγελο η λεύκανση έχει πια γίνει μια καθημερινή πράξη μέσα στα ιατρεία μας. Όλες οι σύγχρονες τεχνικές λεύκανσης στο ιατρείο, χρησιμοποιούν κάποια μορφή φωτεινής ενέργειας για να ενεργοποιήσουν τον λευκαντικό παράγοντα που εφαρμόζεται στα δόντια. Η πιο ισχυρή αλλά, και ταυτόχρονα απαλή μορφή φωτεινής ενέργειας που γνωρίζουμε σήμερα είναι τα Lasers. Θα θυμίσω αυτό που ανέφερα προηγουμένως για την εξαιρετική απορρόφηση του Nd:YAG Laser και άλλων από τις χρωστικές. Μία ή δύο το πολύ επισκέψεις στο οδοντιατρείο είναι αρκετές για να αποκτήσουμε εύκολα και με απόλυτη ασφάλεια το όμορφο λευκό χαμόγελο που επιθυμούσαμε και ζηλεύαμε τους άλλους που το είχαν.

Συνοψίζοντας, θα ήθελα να κάνω μερικές ακόμα διευκρινήσεις για τα Lasers. Σήμερα τα Lasers είναι ότι πιο σύγχρονο και φιλικό υπάρχει για τον οδοντιατρικό ασθενή. Απομακρύνουν τον φόβο μας για τον τροχό και τον πόνο, ή ακόμα και για την αναισθησία. Απομακρύνουν ακόμα και τον ενοχλητικό θόρυβο του τροχού, είναι ακίνδυνα και απόλυτα ασφαλή στα χέρια του εξειδικευμένου χρήστη, και φυσικά είναι ιδανικά για τα παιδιά, που συνήθως αντιδρούν με πιο έντονο φόβο στην ιδέα του τροχού, της βελόνας κλπ και όλα αυτά με κόστος που είναι απόλυτα προσιτό στο εισόδημα του μέσου Έλληνα. Για όλους αυτούς τους λόγους τα Lasers αποτελούν ένα απαλό «χάδι» στις ανάγκες του σύγχρονου οδοντιατρικού ασθενούς, ή όπως συνηθίζω να λέω τα τελευταία χρόνια, τα Lasers αποτελούν ένα πλεονέκτημα. Ένα δικό σας πλεονέκτημα!

Στράτος Π. Τζάννου

 

Custom Weight: 
1

    (αρχή λίστας)   -   Άφθα και έρπης με Laser »
    ή μετάβαση σε: Αρθρογραφία οδοντιάτρου